Bij encoderselectie komt één vraag vrijwel altijd terug: heeft de machine een absolute of incrementele encoder nodig? Beide geven informatie over rotatie en positie, maar de manier waarop de positie wordt opgebouwd en na spanningsuitval beschikbaar is, verschilt fundamenteel.
De keuze beïnvloedt homing, besturing, interface, foutafhandeling en soms zelfs de mechanische machineopbouw.
Kort antwoord
Kies een incrementele encoder wanneer snelheid en relatieve positie voldoende zijn en de machine kan refereren. Kies een absolute encoder wanneer de exacte positie direct beschikbaar moet zijn, bijvoorbeeld na spanningsuitval of noodstop. Daarna volgen pas keuzes zoals resolutie, singleturn/multiturn, interface en mechanische uitvoering.
Wat is een incrementele encoder?
Een incrementele encoder genereert pulsen tijdens beweging. De besturing telt deze pulsen en gebruikt de faseverschuiving tussen A en B om draairichting te bepalen. De positie wordt dus relatief opgebouwd vanaf een bekend referentiepunt.
Bekijk de categorie incrementele encoders voor de verschillende uitvoeringen.
Wat gebeurt er na spanningsuitval?
De PLC of drive kan de opgebouwde tellerwaarde verliezen of niet meer zeker weten of de as tijdens spanningsuitval heeft bewogen. Daarom is vaak een referentie- of homingprocedure nodig.
Wat is een absolute encoder?
Een absolute encoder geeft een unieke positiewaarde. Bij singleturn gaat het om de positie binnen één omwenteling; bij multiturn wordt ook het aantal omwentelingen bijgehouden.
Bekijk hiervoor de categorie absolute encoders.
Wanneer is absoluut interessant?
- de positie moet direct na inschakelen bekend zijn
- homing kost te veel tijd
- de as kan tijdens spanningsuitval bewegen
- meerdere machine-assen moeten hun positie behouden
- een lineaire beweging via spindel meerdere omwentelingen omvat
- proceszekerheid weegt zwaarder dan minimale systeemcomplexiteit
Wanneer is incrementeel juist logisch?
- snelheidsmeting is de hoofdfunctie
- relatieve positie is voldoende
- de machine voert sowieso een referentiecyclus uit
- eenvoudige pulsingang is gewenst
- bestaande drive of PLC is ingericht op A/B-signalen
Absolute of incrementele encoder naast elkaar
| Selectiepunt | Incrementeel | Absoluut |
|---|---|---|
| Positiewaarde | Relatief via pulsteller | Unieke absolute waarde |
| Na power-up | Vaak referentie nodig | Positie direct beschikbaar |
| Snelheidsmeting | Zeer gebruikelijk | Ook mogelijk via positie-informatie |
| Interface | A/B/Z, HTL, TTL/RS422 e.d. | SSI, BiSS-C, CANopen, Ethernet-protocollen e.d. |
| Multiturn | Via externe telling/besturing | In encoder mogelijk |
| Systeemcomplexiteit | Vaak eenvoudig | Meer interface/parameterkeuzes |
Let op: resolutie lost de basiskeuze niet op
Een incrementele encoder met 10.000 PPR is niet 'meer absoluut' dan een uitvoering met 1.024 PPR. Resolutie bepaalt hoeveel meetstappen beschikbaar zijn, niet of de encoder zijn absolute positie kent.
Singleturn of multiturn
Binnen absolute encoders is daarna de vraag of één omwenteling voldoende is. Voor een roterende tafel die nooit verder dan 360° beweegt kan singleturn voldoende zijn. Voor een spindel, takel of langere verstelbeweging is multiturn vaak nodig.
Interfacekeuze
Bij incrementele encoders spelen vooral uitgangsniveau, voeding, PPR en maximale frequentie. Bij absolute encoders komen daarnaast protocol en gegevensstructuur in beeld.
Controleer daarom altijd wat PLC, drive of motion controller daadwerkelijk ondersteunt.
Encoder vervangen: niet blind hetzelfde principe wijzigen
Bij retrofit en vervanging kan een moderne absolute encoder soms functionele voordelen bieden, maar een incrementele encoder kan niet zomaar door een absolute uitvoering worden vervangen zonder aanpassingen in besturing en interface.
Gebruik bij een concreet vervangingsvraagstuk ook de gids encoder vervangen: zo vindt u de juiste vervanger.
Veelgestelde vragen
Is een absolute encoder altijd beter?
Nee. Voor veel snelheids- en relatieve positietoepassingen is incrementeel eenvoudiger en volledig voldoende.
Kan een absolute encoder snelheid meten?
Ja, snelheid kan uit opeenvolgende positiewaarden worden bepaald of door functies van drive/controller. De precieze dynamiek hangt van interface en systeem af.
Kan een incrementele encoder positie onthouden zonder spanning?
De standaard incrementele A/B-uitgang zelf bevat geen absolute positie. Een externe controller kan een tellerwaarde opslaan, maar beweging tijdens spanningsuitval blijft dan een aandachtspunt.
Encoder laten selecteren
Indusen ondersteunt bij encoderoplossingen voor nieuwe machines en vervanging. Bekijk ook alle encoders of deel uw toepassing via contact.