ISO 20816 en trillingsgrenswaarden uitgelegd voor elektromotoren, pompen en industriële machines.
Is 2, 4 of 7 mm/s een acceptabele trillingswaarde? Ontdek hoe u trillingssnelheid interpreteert, de juiste norm toepast en betrouwbare alarmgrenzen voor condition monitoring vastlegt.
Er bestaat geen universele normale trillingswaarde in mm/s. De interpretatie hangt af van de machine, de belasting, het toerental, de montage en het meetfrequentiebereik. ISO 20816 geeft een beoordelingskader voor machines binnen het toepassingsgebied van het betreffende normdeel; het is geen tabel met één veilige grens voor alle motoren en pompen.
Wat betekenen trillingswaarden in mm/s RMS?
Trillingssnelheid beschrijft hoe snel een machineoppervlak tijdens de trilling heen en weer beweegt. De eenheid is millimeter per seconde (mm/s). Bij machinebewaking wordt vaak de RMS-waarde gebruikt: de effectieve waarde van het trillingssnelheidssignaal over een bepaalde meetperiode en binnen een gedefinieerd frequentiegebied.
RMS (root mean square) houdt rekening met het volledige gemeten signaal in plaats van alleen de hoogste uitschieter. Dat maakt de grootheid bruikbaar voor het vergelijken van het algemene trillingsniveau onder vergelijkbare bedrijfsomstandigheden. Het is geen maat voor de rotatiesnelheid van de as en ook niet hetzelfde als een piekwaarde in mm/s of een acceleratiewaarde in g.
mm/s RMS
Geschikt om de algemene trillingssnelheid en de ontwikkeling daarvan te volgen, mits de meetcondities reproduceerbaar zijn.
Meer informatie nodig
Een overall trillingswaarde vertelt niet automatisch welke fout aanwezig is. Dynamische analyse kan nodig zijn.
Een getal is pas goed te vergelijken wanneer bekend is wat, waar en hoe is gemeten. Een brede trillingswaarde van 4 mm/s RMS uit een sensor met een ander frequentiebereik hoeft niet gelijk te zijn aan 4 mm/s RMS uit een tweede meetopstelling.
Hoeveel mm/s trillingen is normaal?
Bij een correct functionerende machine kan het trillingsniveau laag zijn, maar 'laag' is geen vast getal voor alle machines. Een kleine elektromotor op een stijve fundatie, een grote ventilator op trillingsdempers en een industriële pomp hebben verschillende constructies en trillingskarakteristieken.
Daarom zijn algemene internetlijstjes met bijvoorbeeld 'onder x mm/s is goed' onvoldoende voor een formele beoordeling. Zelfs wanneer twee machines dezelfde trillingssnelheid hebben, kunnen hun conditie, risico's en toegestane bedrijfsgrenzen verschillen. Gebruik bij voorkeur de grenswaarden die bij het toepasselijke normdeel en de specifieke machine horen, aangevuld met fabrikantgegevens en een betrouwbare nulmeting.
Wat is ISO 20816?
De internationale ISO 20816-serie beschrijft hoe trillingen van machines kunnen worden gemeten en beoordeeld. De normen ondersteunen onder meer acceptatiemetingen en conditiebewaking. Daarbij gaat het niet alleen om de absolute trillingssterkte, maar ook om veranderingen van het trillingsniveau tijdens bedrijf.
De serie bestaat uit verschillende delen. De juiste keuze hangt af van het machineontwerp en de toepassing:
| Normdeel | Onderwerp | Belangrijk om te weten |
|---|---|---|
| ISO 20816-1:2026 | Algemene meet- en beoordelingsprincipes | Basis voor de keuze van meetmethode en bedrijfslimieten |
| ISO 20816-3:2026 | Diverse industriële machines van 120 tot 30.000 omw/min | Alleen voor machinetypen en meetcondities binnen het toepassingsgebied |
| ISO 20816-8:2018 | Zuigercompressorsystemen | Specifieke eisen voor dit machinetype |
| ISO 20816-9:2020 | Tandwielkasten | Gericht op bijzondere acceptatiemetingen aan tandwielkasten |
| ISO 10816-7:2009 | Industriële rotodynamische pompen | Nog van belang voor pompen; vervangend ISO 20816-7-deel is in ontwikkeling |
Let op bij oudere tabellen: ISO 20816-1:2016 en ISO 20816-3:2022 zijn in oktober 2026 vervangen door nieuwe edities. De herziene ISO 20816-3 bevat ook een gewijzigde indeling voor kleinere machines. Baseer nieuwe beoordelingen daarom niet zonder controle op verouderde tabellen die uitsluitend machines boven 15 kW behandelen.
ISO 20816-3 beoordeelt de algemene machinetrillingen binnen zijn toepassingsgebied. De norm levert geen volledige diagnose van lager- of tandwielschade. Voor zulke fouten kan aanvullende frequentieanalyse nodig zijn.
Hoe beoordeelt u machinetrillingen volgens ISO 20816?
Een goede beoordeling verloopt in een vaste volgorde. Niet de eerste beschikbare normtabel, maar de meetcontext is het vertrekpunt.
- Bepaal het toepasselijke normdeel. Controleer machinetype, constructie, vermogen of relevante machinegroep, toerental, lagering en eventuele bijzondere eisen.
- Leg de bedrijfscondities vast. Meet onder representatieve, zo stabiel mogelijke belasting en snelheid. Noteer relevante procescondities.
- Meet op reproduceerbare punten. Kies geschikte meetplaatsen bij lagerhuizen of andere in het normdeel aangegeven posities, met passende radiale en waar nodig axiale richtingen.
- Controleer de volledige meetketen. Sensor, bevestiging, frequentieband, filtering en RMS-berekening moeten passen bij de beoogde beoordeling.
- Beoordeel niveau én trend. Vergelijk met de criteria uit het juiste normdeel en met historische waarden bij dezelfde bedrijfstoestand.
Sommige normdelen werken met beoordelingszones voor de trillingssterkte. Welke zone van toepassing is en hoe die moet worden geïnterpreteerd, hangt af van de machinegroep en het betreffende normdeel. Een grens tussen zones is bovendien niet automatisch een geschikte PLC-stopgrens.
De gemeten waarde kan veranderen door een flexibele fundatie, draairichting, toerental, belasting, resonantie en constructieve verschillen. Ook het onderscheid tussen metingen op het lagerhuis en asmetingen is belangrijk: waarden uit verschillende meetprincipes zijn niet rechtstreeks uitwisselbaar.
Meer over het kiezen van meetpunten leest u in de Indusen-gids trillingssensor monteren op motor, pomp of tandwielkast.
Wat betekenen 2, 4 en 7 mm/s in de praktijk?
Onderstaande voorbeelden laten zien hoe u een meetwaarde benadert. Het zijn geen officiële ISO 20816-grenswaarden en geen meetresultaten van klanten.
| Illustratieve waarde | Wat kunt u concluderen? | Logische vervolgstap |
|---|---|---|
| 2 mm/s RMS | Kan voor de ene machine passen bij normaal bedrijf, maar voor een andere een opvallende stijging zijn. | Vergelijk met nulmeting en juiste criteria. |
| 4 mm/s RMS | Is op zichzelf onvoldoende om de machine goed of slecht te verklaren. | Controleer belasting, meetpunt, trend en normdeel. |
| 7 mm/s RMS | Verdient in veel situaties gerichte aandacht, maar bepaalt zonder context geen automatische stop. | Onderzoek oorzaak en beoordeel bedrijfsrisico. |
Het verschil zit vaak in de ontwikkeling: een stabiel niveau en een snelle toename vragen om een andere beoordeling, zelfs als de actuele mm/s RMS-waarde gelijk is. Daarom combineert condition monitoring grenswaardebewaking met trendanalyse.
Welke oorzaken hebben verhoogde machinetrillingen?
Een stijgende trillingswaarde is een signaal dat nader onderzoek rechtvaardigt, maar geen diagnose op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn:
- Onbalans: een ongelijk verdeelde massa kan een verhoogde trilling bij de rotatiefrequentie veroorzaken.
- Uitlijnfouten: scheefstand of verplaatsing tussen gekoppelde assen kan extra krachten op de machine veroorzaken.
- Mechanische speling: losse bevestigingen, zachte voeten of vervorming kunnen het trillingsgedrag veranderen.
- Lagerslijtage of smeerproblemen: kunnen impacts en veranderingen in het frequentiespectrum veroorzaken, soms voordat de algemene mm/s-waarde duidelijk stijgt.
- Proces- en stromingsinvloeden: bijvoorbeeld cavitatie in pompen of veranderende belasting bij ventilatoren.
- Resonantie: een constructie kan bij bepaalde frequenties sterk reageren, zonder dat één specifiek onderdeel defect hoeft te zijn.
Met een overall mm/s RMS-waarde ziet u vooral dat het trillingsniveau verandert. Voor het bepalen van de oorzaak kan een meting van het dynamische signaal met FFT- of andere trillingsanalyse noodzakelijk zijn. De ISO-classificatie vervangt die diagnose niet.
Hoe stelt u waarschuwings- en alarmgrenzen in?
Een grenswaarde in een PLC moet aansluiten op de machine en het beoogde onderhoudsbeleid. Een praktische aanpak bestaat uit de volgende stappen:
- Start met een nulmeting bij bekende, goede technische toestand en representatieve bedrijfsbelasting.
- Gebruik de toepasselijke normcriteria als referentie waar de machine daadwerkelijk binnen het normdeel valt.
- Beoordeel de normale spreiding bij starten, stoppen, variabele toerentallen en proceswisselingen.
- Definieer een waarschuwing voor een afwijking die inspectie of extra metingen vraagt.
- Definieer een hogere alarm- of actielimiet in overleg met machinefabrikant en onderhoudsverantwoordelijke; onderscheid alarmen van veiligheidskritische uitschakelingen.
- Voorkom ongewenste meldingen met een passende tijdvertraging, hysterese en bedrijfsmodusafhankelijke logica, zonder gevaarlijke toestanden te maskeren.
Bij toerentalgeregelde machines kan één vast alarmniveau ongeschikt zijn. Tijdens aanlopen, uitlopen of belastingwisselingen wijkt de trillingsrespons geregeld af van die tijdens stabiel bedrijf. Laat veiligheidsfuncties en automatische trips altijd afzonderlijk beoordelen; een gewone condition-monitoringwaarde is geen vervanging voor een gevalideerde machinebeveiliging.
Trillingswaarden continu bewaken met een 4–20 mA-sensor en PLC
Voor doorlopende bewaking kan een industriële 4–20 mA-trillingssensor een verwerkte waarde voor trillingssnelheid naar een analoge PLC-ingang sturen. De PLC zet de stroomwaarde om naar mm/s, slaat trends op en activeert de afgesproken waarschuwingen.
Een continue proceswaarde
Een 4–20 mA-sensor met velocity-uitgang maakt het eenvoudig om een mm/s-trend in de besturing op te bouwen.
Geen FFT uit één RMS-getal
Voor een gedetailleerd trillingsspectrum blijft een dynamisch signaal en geschikte analyseapparatuur nodig.
Rekenvoorbeeld: 4–20 mA omzetten naar mm/s
Stel dat een sensor is geconfigureerd voor 0–20 mm/s RMS = 4–20 mA. Dan komt 4 mA overeen met 0 mm/s en 20 mA met 20 mm/s. Een stroomwaarde van 12 mA komt in dit uitsluitend illustratieve, lineaire schaalvoorbeeld overeen met 10 mm/s. Dit is een omrekenvoorbeeld, geen gemeten machinewaarde of aanbevolen alarmgrens.
Controleer bij de installatie het werkelijke sensorbereik, de tweedraads- of meerdradige aansluiting, de voedingsspanning, de beschikbare PLC-ingang en de instellingen voor draadbreukdetectie. De sensoruitgang zegt alleen iets over de meetgrootheid waarvoor hij is gespecificeerd.
De volledige uitleg over stroomlus, bekabeling en scaling vindt u in 4–20 mA trillingssensor aansluiten op een PLC.
Wanneer meet u mm/s en wanneer acceleratie in g?
Trillingssnelheid in mm/s RMS is voor veel roterende machines een bruikbare grootheid om het algemene mechanische trillingsniveau te volgen. Acceleratie in g is vaak interessant wanneer hoogfrequente componenten, impacts of specifieke lager- en tandwielverschijnselen worden onderzocht.
Een accelerometer kan met geschikte signaalverwerking ook een trillingssnelheid leveren. Voor vergelijking met ISO-criteria moeten integratie, filters, frequentieband en meetrichting echter aansluiten op de vereiste methode. Een willekeurige acceleratie-RMS-waarde is dus niet rechtstreeks te vergelijken met een grens in mm/s RMS.
Lees voor een uitgebreide afweging de bestaande kennisbankpagina trillingssnelheid (mm/s) of acceleratie (g): wat moet u meten?.
Welke Hansford-trillingssensor past bij uw machine?
Indusen levert Hansford Sensors-oplossingen voor algemene machinebewaking en uitgebreidere trillingsanalyse. Niet het typenummer, maar de gewenste meetinformatie bepaalt de eerste keuze.
HS-420 · 4–20 mA velocity
Voor continue bewaking van het algemene trillingsniveau in mm/s via een PLC of DCS. Beschikbaar in verschillende mechanische en elektrische uitvoeringen.
Bekijk HS-420 →
HS-100 · IEPE-accelerometer
Voor dynamische analyse met geschikte meetapparatuur. Een 100 mV/g-uitvoering is beschikbaar, maar selecteer gevoeligheid en meetbereik op basis van de toepassing.
Bekijk HS-100 →Voor toepassingen waarin u zowel 4–20 mA-trending als een dynamisch acceleratiesignaal wilt, kan de Hansford HS-421 bij een passende uitvoering een alternatief zijn.
Bij de uiteindelijke selectie zijn onder meer meetbereik, frequentierespons, gevoeligheid, IP-bescherming, toegestane temperatuur, montagedraad, kabel en eventuele ATEX-eisen van belang. Controleer altijd de specificaties van de gekozen uitvoering. Het algemene verschil tussen de signaaltypen wordt verder uitgelegd in 4–20 mA of IEPE: welke trillingssensor kiest u?.
Veelgestelde vragen over ISO 20816 en trillingswaarden
Is 2 mm/s een normale trillingswaarde voor een elektromotor?
Dat kan, maar is niet zonder meer vast te stellen. Kijk naar de motorconstructie, koppeling, fundatie, het toerental, de meetrichting en de relevante normcriteria. Vergelijk de waarde ook met eerdere metingen.
Is 4,5 mm/s volgens ISO 20816 altijd de alarmgrens?
Nee. Dit getal komt voor in oudere, vaak gedeelde grenswaardetabellen, maar is geen universele norm- of PLC-alarmgrens. De geldende criteria verschillen per normdeel, editie en machinegroep.
Moet een machine bij 7 mm/s worden stilgezet?
Niet uitsluitend op basis van dit getal. De onderhoudsactie of uitschakelgrens volgt uit machinefabrikantgegevens, het toepasselijke normdeel, historische trends en een risicoanalyse. Bij een onverwachte toename moet de oorzaak wel gericht worden onderzocht.
Geldt ISO 20816-3 voor elke pomp of elektromotor?
Nee. ISO 20816-3:2026 heeft een afgebakend toepassingsgebied. Voor bepaalde pompinstallaties of andere speciale machines kunnen andere normdelen of aanvullende productspecifieke normen relevanter zijn.
Kan een 4–20 mA-trillingssensor lagerschade herkennen?
Een stijgende overall trillingswaarde kan wijzen op een verandering in machineconditie, maar identificeert niet automatisch lagerschade. Beginnende lagerdefecten kunnen aanvullende hoogfrequente metingen of dynamische analyse vereisen.
Waarom meet de ene trillingsmeter een andere mm/s-waarde dan de andere?
Dat kan komen door verschillen in montageplaats, meetrichting, frequentieband, filtering, signaalverwerking, RMS-meetduur of bedrijfscondities. Controleer de volledige meetketen voordat u de resultaten vergelijkt.
Is ISO 20816 verplicht voor condition monitoring?
Niet automatisch. De norm is een technisch beoordelingskader. Of toepassing contractueel, technisch of door andere eisen nodig is, hangt af van de situatie. Voor betrouwbare bewaking zijn daarnaast machinegegevens en een passend onderhoudsplan nodig.
Trillingswaarden bewaken in uw installatie?
Indusen helpt machinebouwers en technische diensten bij het selecteren van passende trillingssensoren voor elektromotoren, pompen, ventilatoren, tandwielkasten en andere industriële machines. We kijken naar meetdoel, normtoepassing, meetbereik, montage en aansluiting op PLC of analysetoestel.
Bekijk de keuzehulp voor trillingssensoren of bekijk de productcategorie trillingssensoren.
Van trillingswaarde naar een betrouwbare meetoplossing
De juiste sensor is één onderdeel van een goede meting. Lees verder over de aansluiting, meetgrootheid en montage.
4–20 mA aansluiten
Van analoge stroomlus naar een correct geschaalde mm/s-waarde in PLC of SCADA.
Lees het artikel →mm/s of acceleratie?
Wanneer is velocity geschikt en wanneer voegt acceleratie informatie toe?
Vergelijk meetmethoden →Sensor goed monteren
Meetpunt, meetrichting en bevestiging bepalen de vergelijkbaarheid van uw metingen.
Bekijk montageadvies →Trillingswaarden bewaken in uw installatie?
Indusen adviseert over passende trillingssensoren voor elektromotoren, pompen, ventilatoren, tandwielkasten en andere industriële machines. We kijken naar meetdoel, toepasbare normen, montage en aansluiting op uw besturing of analysetoestel.
ISO 20816 en trillingsgrenswaarden uitgelegd voor elektromotoren, pompen en industriële machines.
Is 2, 4 of 7 mm/s een acceptabele trillingswaarde? Ontdek hoe u trillingssnelheid interpreteert, de juiste norm toepast en betrouwbare alarmgrenzen voor condition monitoring vastlegt.
Er bestaat geen universele normale trillingswaarde in mm/s. De interpretatie hangt af van de machine, de belasting, het toerental, de montage en het meetfrequentiebereik. ISO 20816 geeft een beoordelingskader voor machines binnen het toepassingsgebied van het betreffende normdeel; het is geen tabel met één veilige grens voor alle motoren en pompen.
Wat betekenen trillingswaarden in mm/s RMS?
Trillingssnelheid beschrijft hoe snel een machineoppervlak tijdens de trilling heen en weer beweegt. De eenheid is millimeter per seconde (mm/s). Bij machinebewaking wordt vaak de RMS-waarde gebruikt: de effectieve waarde van het trillingssnelheidssignaal over een bepaalde meetperiode en binnen een gedefinieerd frequentiegebied.
RMS (root mean square) houdt rekening met het volledige gemeten signaal in plaats van alleen de hoogste uitschieter. Dat maakt de grootheid bruikbaar voor het vergelijken van het algemene trillingsniveau onder vergelijkbare bedrijfsomstandigheden. Het is geen maat voor de rotatiesnelheid van de as en ook niet hetzelfde als een piekwaarde in mm/s of een acceleratiewaarde in g.
mm/s RMS
Geschikt om de algemene trillingssnelheid en de ontwikkeling daarvan te volgen, mits de meetcondities reproduceerbaar zijn.
Meer informatie nodig
Een overall trillingswaarde vertelt niet automatisch welke fout aanwezig is. Dynamische analyse kan nodig zijn.
Een getal is pas goed te vergelijken wanneer bekend is wat, waar en hoe is gemeten. Een brede trillingswaarde van 4 mm/s RMS uit een sensor met een ander frequentiebereik hoeft niet gelijk te zijn aan 4 mm/s RMS uit een tweede meetopstelling.
Hoeveel mm/s trillingen is normaal?
Bij een correct functionerende machine kan het trillingsniveau laag zijn, maar 'laag' is geen vast getal voor alle machines. Een kleine elektromotor op een stijve fundatie, een grote ventilator op trillingsdempers en een industriële pomp hebben verschillende constructies en trillingskarakteristieken.
Daarom zijn algemene internetlijstjes met bijvoorbeeld 'onder x mm/s is goed' onvoldoende voor een formele beoordeling. Zelfs wanneer twee machines dezelfde trillingssnelheid hebben, kunnen hun conditie, risico's en toegestane bedrijfsgrenzen verschillen. Gebruik bij voorkeur de grenswaarden die bij het toepasselijke normdeel en de specifieke machine horen, aangevuld met fabrikantgegevens en een betrouwbare nulmeting.
Wat is ISO 20816?
De internationale ISO 20816-serie beschrijft hoe trillingen van machines kunnen worden gemeten en beoordeeld. De normen ondersteunen onder meer acceptatiemetingen en conditiebewaking. Daarbij gaat het niet alleen om de absolute trillingssterkte, maar ook om veranderingen van het trillingsniveau tijdens bedrijf.
De serie bestaat uit verschillende delen. De juiste keuze hangt af van het machineontwerp en de toepassing:
| Normdeel | Onderwerp | Belangrijk om te weten |
|---|---|---|
| ISO 20816-1:2026 | Algemene meet- en beoordelingsprincipes | Basis voor de keuze van meetmethode en bedrijfslimieten |
| ISO 20816-3:2026 | Diverse industriële machines van 120 tot 30.000 omw/min | Alleen voor machinetypen en meetcondities binnen het toepassingsgebied |
| ISO 20816-8:2018 | Zuigercompressorsystemen | Specifieke eisen voor dit machinetype |
| ISO 20816-9:2020 | Tandwielkasten | Gericht op bijzondere acceptatiemetingen aan tandwielkasten |
| ISO 10816-7:2009 | Industriële rotodynamische pompen | Nog van belang voor pompen; vervangend ISO 20816-7-deel is in ontwikkeling |
Let op bij oudere tabellen: ISO 20816-1:2016 en ISO 20816-3:2022 zijn in oktober 2026 vervangen door nieuwe edities. De herziene ISO 20816-3 bevat ook een gewijzigde indeling voor kleinere machines. Baseer nieuwe beoordelingen daarom niet zonder controle op verouderde tabellen die uitsluitend machines boven 15 kW behandelen.
ISO 20816-3 beoordeelt de algemene machinetrillingen binnen zijn toepassingsgebied. De norm levert geen volledige diagnose van lager- of tandwielschade. Voor zulke fouten kan aanvullende frequentieanalyse nodig zijn.
Hoe beoordeelt u machinetrillingen volgens ISO 20816?
Een goede beoordeling verloopt in een vaste volgorde. Niet de eerste beschikbare normtabel, maar de meetcontext is het vertrekpunt.
- Bepaal het toepasselijke normdeel. Controleer machinetype, constructie, vermogen of relevante machinegroep, toerental, lagering en eventuele bijzondere eisen.
- Leg de bedrijfscondities vast. Meet onder representatieve, zo stabiel mogelijke belasting en snelheid. Noteer relevante procescondities.
- Meet op reproduceerbare punten. Kies geschikte meetplaatsen bij lagerhuizen of andere in het normdeel aangegeven posities, met passende radiale en waar nodig axiale richtingen.
- Controleer de volledige meetketen. Sensor, bevestiging, frequentieband, filtering en RMS-berekening moeten passen bij de beoogde beoordeling.
- Beoordeel niveau én trend. Vergelijk met de criteria uit het juiste normdeel en met historische waarden bij dezelfde bedrijfstoestand.
Sommige normdelen werken met beoordelingszones voor de trillingssterkte. Welke zone van toepassing is en hoe die moet worden geïnterpreteerd, hangt af van de machinegroep en het betreffende normdeel. Een grens tussen zones is bovendien niet automatisch een geschikte PLC-stopgrens.
De gemeten waarde kan veranderen door een flexibele fundatie, draairichting, toerental, belasting, resonantie en constructieve verschillen. Ook het onderscheid tussen metingen op het lagerhuis en asmetingen is belangrijk: waarden uit verschillende meetprincipes zijn niet rechtstreeks uitwisselbaar.
Meer over het kiezen van meetpunten leest u in de Indusen-gids trillingssensor monteren op motor, pomp of tandwielkast.
Wat betekenen 2, 4 en 7 mm/s in de praktijk?
Onderstaande voorbeelden laten zien hoe u een meetwaarde benadert. Het zijn geen officiële ISO 20816-grenswaarden en geen meetresultaten van klanten.
| Illustratieve waarde | Wat kunt u concluderen? | Logische vervolgstap |
|---|---|---|
| 2 mm/s RMS | Kan voor de ene machine passen bij normaal bedrijf, maar voor een andere een opvallende stijging zijn. | Vergelijk met nulmeting en juiste criteria. |
| 4 mm/s RMS | Is op zichzelf onvoldoende om de machine goed of slecht te verklaren. | Controleer belasting, meetpunt, trend en normdeel. |
| 7 mm/s RMS | Verdient in veel situaties gerichte aandacht, maar bepaalt zonder context geen automatische stop. | Onderzoek oorzaak en beoordeel bedrijfsrisico. |
Het verschil zit vaak in de ontwikkeling: een stabiel niveau en een snelle toename vragen om een andere beoordeling, zelfs als de actuele mm/s RMS-waarde gelijk is. Daarom combineert condition monitoring grenswaardebewaking met trendanalyse.
Welke oorzaken hebben verhoogde machinetrillingen?
Een stijgende trillingswaarde is een signaal dat nader onderzoek rechtvaardigt, maar geen diagnose op zichzelf. Mogelijke oorzaken zijn:
- Onbalans: een ongelijk verdeelde massa kan een verhoogde trilling bij de rotatiefrequentie veroorzaken.
- Uitlijnfouten: scheefstand of verplaatsing tussen gekoppelde assen kan extra krachten op de machine veroorzaken.
- Mechanische speling: losse bevestigingen, zachte voeten of vervorming kunnen het trillingsgedrag veranderen.
- Lagerslijtage of smeerproblemen: kunnen impacts en veranderingen in het frequentiespectrum veroorzaken, soms voordat de algemene mm/s-waarde duidelijk stijgt.
- Proces- en stromingsinvloeden: bijvoorbeeld cavitatie in pompen of veranderende belasting bij ventilatoren.
- Resonantie: een constructie kan bij bepaalde frequenties sterk reageren, zonder dat één specifiek onderdeel defect hoeft te zijn.
Met een overall mm/s RMS-waarde ziet u vooral dat het trillingsniveau verandert. Voor het bepalen van de oorzaak kan een meting van het dynamische signaal met FFT- of andere trillingsanalyse noodzakelijk zijn. De ISO-classificatie vervangt die diagnose niet.
Hoe stelt u waarschuwings- en alarmgrenzen in?
Een grenswaarde in een PLC moet aansluiten op de machine en het beoogde onderhoudsbeleid. Een praktische aanpak bestaat uit de volgende stappen:
- Start met een nulmeting bij bekende, goede technische toestand en representatieve bedrijfsbelasting.
- Gebruik de toepasselijke normcriteria als referentie waar de machine daadwerkelijk binnen het normdeel valt.
- Beoordeel de normale spreiding bij starten, stoppen, variabele toerentallen en proceswisselingen.
- Definieer een waarschuwing voor een afwijking die inspectie of extra metingen vraagt.
- Definieer een hogere alarm- of actielimiet in overleg met machinefabrikant en onderhoudsverantwoordelijke; onderscheid alarmen van veiligheidskritische uitschakelingen.
- Voorkom ongewenste meldingen met een passende tijdvertraging, hysterese en bedrijfsmodusafhankelijke logica, zonder gevaarlijke toestanden te maskeren.
Bij toerentalgeregelde machines kan één vast alarmniveau ongeschikt zijn. Tijdens aanlopen, uitlopen of belastingwisselingen wijkt de trillingsrespons geregeld af van die tijdens stabiel bedrijf. Laat veiligheidsfuncties en automatische trips altijd afzonderlijk beoordelen; een gewone condition-monitoringwaarde is geen vervanging voor een gevalideerde machinebeveiliging.
Trillingswaarden continu bewaken met een 4–20 mA-sensor en PLC
Voor doorlopende bewaking kan een industriële 4–20 mA-trillingssensor een verwerkte waarde voor trillingssnelheid naar een analoge PLC-ingang sturen. De PLC zet de stroomwaarde om naar mm/s, slaat trends op en activeert de afgesproken waarschuwingen.
Een continue proceswaarde
Een 4–20 mA-sensor met velocity-uitgang maakt het eenvoudig om een mm/s-trend in de besturing op te bouwen.
Geen FFT uit één RMS-getal
Voor een gedetailleerd trillingsspectrum blijft een dynamisch signaal en geschikte analyseapparatuur nodig.
Rekenvoorbeeld: 4–20 mA omzetten naar mm/s
Stel dat een sensor is geconfigureerd voor 0–20 mm/s RMS = 4–20 mA. Dan komt 4 mA overeen met 0 mm/s en 20 mA met 20 mm/s. Een stroomwaarde van 12 mA komt in dit uitsluitend illustratieve, lineaire schaalvoorbeeld overeen met 10 mm/s. Dit is een omrekenvoorbeeld, geen gemeten machinewaarde of aanbevolen alarmgrens.
Controleer bij de installatie het werkelijke sensorbereik, de tweedraads- of meerdradige aansluiting, de voedingsspanning, de beschikbare PLC-ingang en de instellingen voor draadbreukdetectie. De sensoruitgang zegt alleen iets over de meetgrootheid waarvoor hij is gespecificeerd.
De volledige uitleg over stroomlus, bekabeling en scaling vindt u in 4–20 mA trillingssensor aansluiten op een PLC.
Wanneer meet u mm/s en wanneer acceleratie in g?
Trillingssnelheid in mm/s RMS is voor veel roterende machines een bruikbare grootheid om het algemene mechanische trillingsniveau te volgen. Acceleratie in g is vaak interessant wanneer hoogfrequente componenten, impacts of specifieke lager- en tandwielverschijnselen worden onderzocht.
Een accelerometer kan met geschikte signaalverwerking ook een trillingssnelheid leveren. Voor vergelijking met ISO-criteria moeten integratie, filters, frequentieband en meetrichting echter aansluiten op de vereiste methode. Een willekeurige acceleratie-RMS-waarde is dus niet rechtstreeks te vergelijken met een grens in mm/s RMS.
Lees voor een uitgebreide afweging de bestaande kennisbankpagina trillingssnelheid (mm/s) of acceleratie (g): wat moet u meten?.
Welke Hansford-trillingssensor past bij uw machine?
Indusen levert Hansford Sensors-oplossingen voor algemene machinebewaking en uitgebreidere trillingsanalyse. Niet het typenummer, maar de gewenste meetinformatie bepaalt de eerste keuze.
HS-420 · 4–20 mA velocity
Voor continue bewaking van het algemene trillingsniveau in mm/s via een PLC of DCS. Beschikbaar in verschillende mechanische en elektrische uitvoeringen.
Bekijk HS-420 →HS-100 · IEPE-accelerometer
Voor dynamische analyse met geschikte meetapparatuur. Een 100 mV/g-uitvoering is beschikbaar, maar selecteer gevoeligheid en meetbereik op basis van de toepassing.
Bekijk HS-100 →Voor toepassingen waarin u zowel 4–20 mA-trending als een dynamisch acceleratiesignaal wilt, kan de Hansford HS-421 bij een passende uitvoering een alternatief zijn.
Bij de uiteindelijke selectie zijn onder meer meetbereik, frequentierespons, gevoeligheid, IP-bescherming, toegestane temperatuur, montagedraad, kabel en eventuele ATEX-eisen van belang. Controleer altijd de specificaties van de gekozen uitvoering. Het algemene verschil tussen de signaaltypen wordt verder uitgelegd in 4–20 mA of IEPE: welke trillingssensor kiest u?.
Veelgestelde vragen over ISO 20816 en trillingswaarden
Is 2 mm/s een normale trillingswaarde voor een elektromotor?
Dat kan, maar is niet zonder meer vast te stellen. Kijk naar de motorconstructie, koppeling, fundatie, het toerental, de meetrichting en de relevante normcriteria. Vergelijk de waarde ook met eerdere metingen.
Is 4,5 mm/s volgens ISO 20816 altijd de alarmgrens?
Nee. Dit getal komt voor in oudere, vaak gedeelde grenswaardetabellen, maar is geen universele norm- of PLC-alarmgrens. De geldende criteria verschillen per normdeel, editie en machinegroep.
Moet een machine bij 7 mm/s worden stilgezet?
Niet uitsluitend op basis van dit getal. De onderhoudsactie of uitschakelgrens volgt uit machinefabrikantgegevens, het toepasselijke normdeel, historische trends en een risicoanalyse. Bij een onverwachte toename moet de oorzaak wel gericht worden onderzocht.
Geldt ISO 20816-3 voor elke pomp of elektromotor?
Nee. ISO 20816-3:2026 heeft een afgebakend toepassingsgebied. Voor bepaalde pompinstallaties of andere speciale machines kunnen andere normdelen of aanvullende productspecifieke normen relevanter zijn.
Kan een 4–20 mA-trillingssensor lagerschade herkennen?
Een stijgende overall trillingswaarde kan wijzen op een verandering in machineconditie, maar identificeert niet automatisch lagerschade. Beginnende lagerdefecten kunnen aanvullende hoogfrequente metingen of dynamische analyse vereisen.
Waarom meet de ene trillingsmeter een andere mm/s-waarde dan de andere?
Dat kan komen door verschillen in montageplaats, meetrichting, frequentieband, filtering, signaalverwerking, RMS-meetduur of bedrijfscondities. Controleer de volledige meetketen voordat u de resultaten vergelijkt.
Is ISO 20816 verplicht voor condition monitoring?
Niet automatisch. De norm is een technisch beoordelingskader. Of toepassing contractueel, technisch of door andere eisen nodig is, hangt af van de situatie. Voor betrouwbare bewaking zijn daarnaast machinegegevens en een passend onderhoudsplan nodig.
Trillingswaarden bewaken in uw installatie?
Indusen helpt machinebouwers en technische diensten bij het selecteren van passende trillingssensoren voor elektromotoren, pompen, ventilatoren, tandwielkasten en andere industriële machines. We kijken naar meetdoel, normtoepassing, meetbereik, montage en aansluiting op PLC of analysetoestel.
Bekijk de keuzehulp voor trillingssensoren of bekijk de productcategorie trillingssensoren.
Van trillingswaarde naar een betrouwbare meetoplossing
De juiste sensor is één onderdeel van een goede meting. Lees verder over de aansluiting, meetgrootheid en montage.
4–20 mA aansluiten
Van analoge stroomlus naar een correct geschaalde mm/s-waarde in PLC of SCADA.
Lees het artikel →mm/s of acceleratie?
Wanneer is velocity geschikt en wanneer voegt acceleratie informatie toe?
Vergelijk meetmethoden →Sensor goed monteren
Meetpunt, meetrichting en bevestiging bepalen de vergelijkbaarheid van uw metingen.
Bekijk montageadvies →Trillingswaarden bewaken in uw installatie?
Indusen adviseert over passende trillingssensoren voor elektromotoren, pompen, ventilatoren, tandwielkasten en andere industriële machines. We kijken naar meetdoel, toepasbare normen, montage en aansluiting op uw besturing of analysetoestel.